23 maart 2021

7 vooroordelen over autisme die jij misschien ook hebt

Kaskrakers als Rain Man en Forrest Gump hebben autisme in de jaren ’90 bij het grote publiek op de kaart gezet. Geweldig, in basis, maar diezelfde films hebben óók ontzettend veel misvattingen in het leven geroepen. De wereld is immers geen Hollywood. Iemand met autisme leert niet voor de lol telefoonboeken uit z’n hoofd en is geen dwangmatig wiskunde-wonder of wereldvreemde naïeveling.

Autisme vooroordelen

Hoewel in Nederland naar schatting 170.000 mensen een Autisme Spectrum Stoornis hebben (ruwweg 1%), blijken de vooroordelen nog steeds hardnekkig. Het spectrum is breed en divers, dus het is totaal zinloos om al die duizenden mensen over één kam te scheren. Hoog tijd om de volgende 7 ideeën voor eens en voor altijd de wereld uit te helpen:

1. Mensen met autisme zijn star

Een plotselinge verandering? Maak dan je borst maar nat. Als er iéts is waar elke autist van gaat flippen, dan is het wel een onverwachte gebeurtenis. Flexibiliteit komt in hun woordenboek niet voor, is het idee.

Monique (28): “Het is een groot misverstand dat autistische mensen niet flexibel kunnen zijn. Natuurlijk zit er een kern van waarheid in dat de meesten het lastig vinden wanneer dingen last minute veranderen. Maar wanneer er goed en duidelijk gecommuniceerd wordt, kunnen mensen met autisme zich prima aanpassen. Zo heb ikzelf bijvoorbeeld als flexwerker gewerkt bij een kinderopvang en als gastouder aan huis, met wisselende dagen en uren.”

2. Mensen met autisme hebben geen gevoel

Cijfers, prima. Emoties? Veel te vaag. Dat is voor iemand met autisme totaal ongrijpbaar. Niet alleen snappen ze niets van hun eigen gevoelens, ook joúw emoties kunnen ze niet lezen. Empathie hoef je van een autist dan ook niet te verwachten. Toch?

Dat open staan, daar zijn mensen met autisme vaak juist erg goed in!

Marc Beek: “Om gevoelens bij een ander te zien, moet je open staan en gericht zijn op een ander. Dat open staan, daar zijn mensen met autisme vaak juist erg goed in! De ogen van een ander tijdens een gesprek ontwijken, is bijvoorbeeld geen blijk van gebrek aan interesse, maar de bescherming tegen een teveel aan emoties die via de ogen uitgezonden worden. Maar inlevingsvermogen toont zich door op die gevoelens sociaal-emotioneel wenselijk te reageren. Dát gedeelte is bij mensen met autisme vaak minder praktisch toegerust.” (Bron)

3. Mensen met autisme zijn niet sociaal

Lekker op je eigen eilandje, zonder anderen om je heen. Dát is waar iemand met autisme van houdt. Feestjes, vrienden of collega’s worden gemist als kiespijn. Want een autist is een einzelgänger pur sang, toch? Nou… nee, niet per sé.

Dat kon niet – ik ben toch veel te sociaal!

Marijn Helms: “Toen mijn psycholoog voorstelde om me te laten testen op autisme, schudde ik mijn hoofd. Dat kon niet – ik ben toch veel te sociaal! Autisme is een informatieverwerkingsstoornis, wat simpelweg betekent dat mensen op het spectrum informatie anders verwerken. Prikkels kunnen bijvoorbeeld harder binnenkomen, waardoor situaties met veel geluid, interactie en aanraking vermoeiend zijn. Maar dit verschilt per persoon. Zo komt bij sommige mensen selectief mutisme voor, zijn anderen (erg) verlegen of, zoals ik, juist extravert.” (Bron)

4. Mensen met autisme zijn verstandelijk beperkt

“Autisme, ohja dat heeft mijn verstandelijk beperkte nichtje ook. Ze woont in een instelling en werkt vier dagen in de week in een café met mensen die niet helemaal 100 zijn. Maar… dat heb jíj toch niet?”

Fact: autisme komt voor bij alle IQ-niveaus. Bij verstandelijke beperkingen, maar ook bij hoogbegaafdheid. En alles ertussenin.

Gert Jan (52): “Ik ben pas laat gediagnosticeerd, toen ik jong was bestond het idee dat autisten ook een laag IQ hebben en eigenlijk thuis horen in een gesticht. Daarom heeft het ook zo lang geduurd voor ik de juiste diagnose kreeg. Op m’n 50e, na een flinke burn-out.”

Toen ik jong was bestond het idee dat autisten ook een laag IQ hebben en eigenlijk thuis horen in een gesticht

Kevin (27): “Van mensen met autisme wordt vaak gedacht dat ze niet over de juiste kwaliteiten beschikken voor een bepaald beroep en ze worden makkelijk onder hun niveau geplaatst. Mensen zullen de doelgroep autisme eerst moeten zien als een doelgroep die veel kan en ook wil leren, voordat we een betere positie binnen de maatschappij kunnen hebben.”

5. Autisme is iets voor kinderen

Autisme en opvoeding, autisme in het onderwijs, autisme in het gezin… Er is veel aandacht voor autisme op jonge leeftijd. Logisch, want dat is vaak de periode waarin een diagnose wordt gesteld. Maar autisme verdwijnt niet ineens ‘magischer wijs’ met de jaren.

Anoniem (40): “Een grote misvatting, ook of juist door de media, is dat alleen kinderen autisme lijken te hebben. Het is daardoor dan ook de grootste misvatting dat dit ‘over’ gaat. Dit leidt tot veel onbegrip.”

6. Je ziet meteen aan de buitenkant of iemand autisme heeft

“Nee joh, jij hebt geen autisme. Dirk, dié heeft autisme. Kijk maar eens hoe hij zijn boterhammen eet. En hij kijkt je nooit aan in een meeting. Nou, dan weet je het wel…”

Ja, soms merk je al vrij snel aan iemand dat diegene autisme heeft. Maar net zo vaak heb je er geen idee van. Sterker nog: veel mensen hebben er zélf jarenlang geen idee van, totdat hun autisme op latere leeftijd aan het licht komt. Vaak hebben mensen met autisme zich in de loop der jaren prima leren aanpassen aan hun omgeving. En die collega die geen oogcontact maakt, die is misschien gewoon verlegen.

Anoniem: “Dat je autisme zou kunnen zien aan de ‘buitenkant’ of dat het meteen zou opvallen in gedrag is een grote misvatting.”

Mignon(31): “Veel mensen stellen zich bij autisme een soort Rain Man voor, dat is heel irritant.”

7. Iedereen is wel ‘een beetje autistisch’

Wist je dat de gemiddelde bevolking ongeveer 50% van alle autistische kenmerken bezit? Toch betekent dat niet dat je dan autistisch bent, ook niet een beetje.

Een diagnose begint pas wanneer je zo’n 70 tot 75% van de autistische kenmerken bezit en dit je dagelijkse leven belemmert. Hij kan bovendien alleen gesteld worden door een GZ psycholoog of psychiater. Dus ja, er is zeker een verschil tussen ‘autistische trekjes’ en autisme.

Als je zegt dat iedereen een beetje autistisch is, zeg je eigenlijk dat het onzin is dat je een diagnose hebt

Mandy(28): “Als je zegt dat iedereen een beetje autistisch is, zeg je eigenlijk dat het onzin is dat je een diagnose hebt. Dat komt denigrerend over.”

Overboord ermee

Daar heb je ze: 7 ideeën die je vanaf nu uit je brein kunt wissen. En als we toch bezig zijn: gooi gelijk al die andere hardnekkige vooroordelen overboord. Over autisme, maar ook over mensen met Down, spasmen, blinden, rolstoelers of slechthorenden. Wel zo overzichtelijk. We zijn allemaal uniek, en is dát niet juist bijzonder?

Nieuwe film over Kees? Help mee!

Kees MommaKees Momma (55) heeft autisme. Regisseur Monique Nolte maakte in 2014 de prijswinnende documentaire ‘Het beste voor Kees’. Dankzij de docu werd Kees een bekendheid in Nederland. Voor het vervolg, ‘Kees Vliegt Uit’, startten Doclines en HandicapNL een crowdfunding. En jij kan meehelpen deze documentaire mogelijk te maken! Steun de crowdfunding en ontvang één van Kees z’n hyperrealistische tekeningen:

Kees moet weer op de buis!