29 augustus 2020

vraag[en]antwoord: ‘Moet ik mijn broer wilsonbekwaam laten verklaren?’

Vraag: Ahmed Boussaid:

Mijn broer heeft een aantal maanden geleden een verkeersongeluk gehad. Na een intensieve tijd in het ziekenhuis verblijft hij nu in een revalidatiecentrum. Hij is erg veranderd in zijn doen en laten. Soms zegt hij rare dingen en hij verzet zich regelmatig tegen de behandelingen die hij moet ondergaan. Dat maakt het erg lastig voor zijn omgeving om hem te kunnen bieden wat hij nodig heeft.

Machteloosheid

Nooit meer de oude

Het is inmiddels wel duidelijk dat hij nooit meer de oude wordt en niet goed in staat is om beslissingen te nemen over zijn gezondheid, financiën of woonsituatie. Dat is heftig voor ons allemaal, maar het levert ook praktische problemen op nu hij zelf niet goed kan beoordelen welke behandelingen hij moet volgen en welke financiële zaken er moeten worden geregeld. Zijn arts raadde mijn ouders en mij aan om hem wilsonbekwaam te laten verklaren. In welke gevallen is dat nodig en hoe doe je dat?

Nederland telt waarschijnlijk 110.000 mensen met een licht verstandelijke beperking (IQ tussen de 50 en 70). Dit is een ruwe schatting, want het wordt vaak niet herkend. (Bron: SCP)

Antwoord Gabie Conradi, netwerkcoach bij Netwerk Rondom:

‘Soms moet je iemand beschermen tegen het maken van verkeerde keuzes. Er zijn twee soorten bescherming. Als het nodig blijkt om je broer tegen financiële missers te beschermen, dan kan er een bewindvoerder worden aangesteld. Deze persoon bekijkt samen met je broer hoe hij zo goed mogelijk met zijn financiële verplichtingen kan omgaan. De bewindvoerder is verantwoordelijk voor dit proces en moet jaarlijks aan de rechter vertellen hoe dat is verlopen.

Handelingsonbekwaam

Als je een bewindvoerder wilt instellen voor je broer, ga je naar de kantonrechter. Die bepaalt of het echt nodig is om deze maatregel in te stellen. Je moet dan kunnen aantonen dat je broer niet goed in staat is zijn wil te bepalen en zaken rondom financiën en zorg/ondersteuning niet meer kan overzien. De kantonrechter kan je broer vervolgens handelingsonbekwaam verklaren. Daarmee is vastgesteld dat hij niet in staat is op een bekwame manier rechtshandelingen te verrichten. Denk bijvoorbeeld aan het afsluiten van een telefoonabonnement of het betalen van de huur.

De Monitor maakt twee verhalen over verstandelijk beperkt en wilsbekwaam; Handicap.nl/monitor.

Professionele mentor

Als je broer (ook) hulp nodig heeft voor het regelen van zaken rondom zijn dagelijkse gezondheid en zorg, kan de kantonrechter – eventueel naast de bewindvoerder – een mentor benoemen. Als er geen geschikt persoon te vinden is, kan de kantonrechter een professionele mentor aanstellen.
Een mentor neemt samen met je broer beslissingen over de nodige zorg en ondersteuning en heeft nauw contact met de bewindvoerder. Een mentor brengt elke vijf jaar verslag uit over het verloop van het mentorschap aan de kantonrechter. Dan wordt ook bekeken of de hulp nog steeds passend en noodzakelijk is. Als je broer het niet eens is met de adviezen of besluiten van de mentor of bewindvoerder, dan kan hij – als gesprekken hierover niet helpen – een klacht indienen bij de kantonrechter. Die bepaalt dan of de klacht terecht is en vervanging nodig is.

Onder curatele stellen

Dan is er nóg een vorm van juridische bescherming die een stap verder gaat: het onder curatele stellen. De positie van een curator lijkt veel op een ouder of voogd. Hij of zij neemt alle beslissingen over, zowel financiële zaken als kwesties rondom zijn zorg en gezondheid. De curator legt jaarlijks verantwoording aan de kantonrechter af over de genomen beslissingen. Deze vorm van hulp is vergaand en zorgt ook voor de meeste bescherming. Een curator kan alle beslissingen van degene die onder curatele is gesteld (de curandus of curanda) ongedaan maken. Je hebt geen advocaat nodig voor een verzoek aan de kantonrechter om juridische bescherming. Op de website rechtspraak.nl kun je alle formulieren vinden die nodig zijn om de aanvraag in gang te zetten.

Er kunnen ook twijfels zijn of iemand wel of niet wilsbekwaam is. Welke dat zijn lees je hier: HandicapNL/wilsbekwaam.

Dit is een artikel uit ons magazine saam[en].

Nieuwsgierig geworden? Bestel eenmalig een gratis proefnummer.