26 mei 2021

Onbegrip – Kees Momma

Kees Momma (56) heeft autisme. Hij werd bekend door de documentaire ‘Het beste voor Kees’, waarin we van dichtbij zien waar hij in zijn dagelijks leven tegenaan loopt. Aan regisseuse Monique schrijft Kees regelmatig brieven over hoe het met hem gaat. Deze keer vertelt hij hoe zijn vreugdige ervaring tijdens het bezoek aan het Scheepvaartmuseum in het niet viel na een vervelende confrontatie.

Dag beste Monique!

Met een zeer goed gevoel denk ik terug aan onze filmdag in het Scheepvaartmuseum. Hoewel ik me op een fikse werkdag had ingesteld, heb ik me geweldig kunnen amuseren. Wat een fijne spontane en ontspannen samenzijn was het weer! Eenzaamheid was er niet bij. En wat vond ik Ernst – de man die de rondleiding gaf – een leuke man, met zijn humor en boeiende wijze van vertellen! Niemand zou het hem nadoen! Ik heb daarom met veel interesse en plezier in het museumgebouw en op het V.O.C.-schip kunnen lopen en mijn ogen de kost gegeven.

Mijn hart luchten

Zoals je wellicht weet, word ik tegenwoordig geholpen bij zware boodschappen en voor vervoer naar plekken waar ik niet zo gauw met het openbaar vervoer kan komen, zoals het ziekenhuis en de tandarts.  Een alleraardigste vrouw van begin veertig helpt mij hierbij. Ik noem haar hier Mies. Ik ben dol op haar, want ze is zo hartelijk en meelevend. Naast praktische zaken wil zij er dolgraag met mij op uit om gezellige en leuke dingen te doen, zoals lekkere pannenkoeken eten en/of koffie drinken. Maar daar moeten we nog even op wachten totdat de horeca weer opengaan.

Het lijkt erop alsof ze klassiek-autisme zeer goed begrijpt

Elke week zie ik haar en ze heeft al veel goeds voor me gedaan.  Het lijkt erop alsof ze klassiek-autisme zeer goed begrijpt en het bijna net zo fijn aanvoelt als mijn ouders en broers. Ik denk dat ik niet meer zonder haar kan.

Helaas heeft ze een werkrooster, waarin vrije dagen zijn ingelast en wanneer zij niet beschikbaar is, is er een tijdelijk invaller die haar taak overneemt.

Kennismaking

En met deze man heb ik vorige week kennis gemaakt. Ik noem hem voor het gemak Bart. Gisteren zou ik met Bart de boodschappen doen, omdat ik dat zelf niet kan vanwege een operatie aan mijn lies.

Tien minuten later dan afgesproken kwam Bart voorrijden.  Toen ik de voordeur opendeed, stond hij bij zijn auto, het was een Jukebox. Ik zei: “Goedemorgen Bart. Alles goed?” Hij zei niets terug. Het was volkomen stil. Een beetje onverschillig en wat verstard keek hij mij aan. Enigszins moeilijk verstaanbaar zei hij: “Zo, zullen we dan maar? Waar gaan we naar toe? Jij moet mij gidsen, want ik ken Velp niet zo heel goed.”

Onzekerheid kreeg de overhand

Wat vreemd! Hij kent Velp niet zo goed? En wat komt hij stroef over! Er kwam geen vleugje gezelligheid of hartelijkheid aan te pas. Langzaam voelde ik de moed in mijn schoenen zakken. Onzekerheid kreeg de overhand.

Hele volle tassen

Ik vroeg hem of hij alsjeblieft de achterdeur van zijn Jukebox open wilde doen voor het inladen van de tassen. Toen hij de klep opendeed, zag ik dat de achter ruimte van de Jukebox heel klein was. “Maar Bart,” zei ik, “dit lijkt mij niet veel ruimte voor de boodschappen. En ik moet hele volle tassen…” Abrupt onderbrak hij mij en zei: “Uh, uh, uh! We móeten hier niets hè!” Daarbij wees hij met een beschuldigend vingertje, terwijl hij er wat schaapachtig bij lachte.

Ik vond dit totaal misplaatst!

Ik schrok van zijn reactie. Bart wilde geinig zijn, lollig doen! Wat kinderachtig! Ik vond dit totaal misplaatst! Ik raakte in de war en zei verbouwereerd: “Wat moet ik dan zeggen?” Opnieuw viel hij mij in de rede: “Ho! Zeg jij weer ‘moeten’! Kees, je hebt een hekel als mensen germanismen gebruiken, zoals ‘gelijk’ in plaats van ‘meteen’, maar hier kan ík niet tegen! Tegen het woordje moeten! Zeker als het op een wat dwangmatige toon wordt gebruikt.”

Nou ja zeg! Dwangmatig! Waar heeft ‘ie het in godsnaam over!? “Er is niks dwangmatigs aan,” zei ik, “het betreft een moeilijke situatie. Ik mag geen zware tassen tillen of versjouwen in verband met mijn revalidatie na een operatie aan mijn lies.”

Naar zijn pijpen dansen?

Met enige irritatie legde ik hem uit: “Bart, luister. Ik ben klassiek autistisch en vind het niet leuk als mensen grapjes tegen me maken, leuk willen doen of me de les proberen te lezen. Daar heb ik zoveel moeite mee! Ik raak ervan in de war! Ik had dit niet van je verwacht.”

Ik ben klassiek autistisch en vind het niet leuk als mensen grapjes tegen me maken, leuk willen doen of me de les proberen te lezen

Bart verdedigde zich: “Ik heb jarenlange ervaring met mensen met klassiek autisme. Ik weet precies hoe ik met hen om moet gaan. Maar jij moet er op jouw beurt rekening mee houden dat er ook bij mij dingen zijn, waar ik moeite mee heb en die ík niet leuk vind.”

“Nou, dat zullen we dan maar eens afwachten,” mompelde ik terwijl ik plaats nam in de auto. Bart: “Goed, we zijn het erover eens en praten er niet meer over. Gelijk zand erover.” Nee, nou wordt-ie mooi! Zegt Bart ineens: “Gelijk zand erover” in plaats van “Meteen Zand erover”! En zojuist zei hij tijdens zijn leerrede dat hij op germanismen zou letten, maar in de eerste zin die hij gebruikt. haalt hij meteen ‘gelijk’ en ‘meteen’ door elkaar. Hoe zit dat nu?

Verdrietig en eenzaam

De rest van de dag voelde ik me verschrikkelijk verdrietig en eenzaam. Het lukte me niet meer verder te gaan aan mijn tekenopdracht. Ik was kapot. Vannacht worstelde ik met vele nare dromen. Ik werd geplaagd door nachtmerries. Ik dacht: Hoe nu verder?

De mens blijft voor mij onvoorspelbaar

Steeds meer krijg ik het gevoel dat Bart autisme nauwelijks of niet begrijpt en dat hij niet bij machte is om er goed mee om te gaan. Binnenkort brengt hij mij naar het ziekenhuis voor controle aan mijn lies. Ik zie het nog even aan, maar mocht het ook dan niet goed gaan tussen ons, dan hoop ik dat er een oplossing kan worden gevonden. De mens blijft voor mij onvoorspelbaar.

Dag Monique! Tot gauw!

Hartelijke groeten,

Kees

Nieuwe film over Kees? Help mee!

Kees Momma

Regisseur Monique Nolte maakte in 2014 de prijswinnende documentaire ‘Het beste voor Kees’. Kees Momma werd dankzij de docu een bekendheid in Nederland. Voor het vervolg, ‘Kees vliegt uit’, startten Doclines en HandicapNL een crowdfunding. En jij kan meehelpen deze documentaire mogelijk te maken! Steun de crowdfunding en ontvang één van Kees z’n hyperrealistische tekeningen:

Kees moet weer op de buis!