25 januari 2021

Dag van het werkplezier in de zorg: wat doet corona met het personeel?

Alweer ruim een jaar kampt Nederland met het COVID-19 virus. Dat dit virus zo’n enorme impact zou hebben, hadden we een jaar geleden niet kunnen voorzien. 170.000 cliënten die werden afgezonderd van de buitenwereld, voortdurend wijzigende maatregelen en onzekerheden rondom ziekte en vaccinaties… Ze vragen veel van het personeel in de gehandicaptenzorg. Op deze dag van het werkplezier in de zorg, willen we even stilstaan bij de onvoorwaardelijke inzet die zij elke dag leveren.

Personeel gehandicaptenzorg corona

Familie, dagbesteding en zorg in één

Met het wegvallen van dagbesteding, familie en sportclubs werd de gehandicaptenzorg dit jaar flink op de proef gesteld. Alles werd uit de kast getrokken om het gemis op te vangen en cliënten binnenshuis te kunnen bieden wat zij nodig hadden: warmte, afleiding en verzorging. Soms met mooie bij-effecten:

Erwin: “De medewerkers van de dagbestedingen, die momenteel dicht zijn, springen bij op de verschillende locaties. De dagbesteding bieden we daar op de groep zelf aan. Dat geeft veel extra handjes en daardoor meer tijd en rust om de bewoners persoonlijke aandacht te bieden. Voor sommige cliënten pakt dat heel positief uit.”

Waar er in de zomer weer wat versoepelingen kwamen, moeten we cliënten nu opnieuw teleur stellen

Maar de onzekere situatie zorgt ook voor veel onrust: “Die eerste grote golf dit voorjaar overkwam ons en bracht totale verwarring. We vingen de klap op, zetten met elkaar de schouders eronder en zijn er met veel creativiteit en flexibiliteit doorheen gekomen. Maar ondertussen zijn we maanden verder en is de rek eruit. Waar er in de zomer weer wat versoepelingen kwamen, moeten we cliënten nu opnieuw teleur stellen. Dat hakt er harder bij ze in dan ooit,” ervaart Sandra, begeleidster bij een instelling in Beetsterszwaag.

Onzekerheid rond vaccinaties

Die verwarring heerst ook rondom het vaccinatie-beleid zelf. Eerst zouden de zorgmedewerkers in een vroeg stadium worden ingeënt, later bleek dat zij toch langer moesten wachten. Ineens stonden zij niet meer op de lijst voor het BioNTech/Pfizer vaccin, maar moest er gewacht worden op een later beschikbare variant.

Tot groot ongenoegen van de VGN, die een brandbrief schreef aan minister De Jonge: “Het ziekteverzuim is bij veel van onze leden heel hoog, hoger bijvoorbeeld dan in de ziekenhuizen. Hierdoor staat de continuïteit van zorg en ondersteuning aan mensen met beperking zwaar onder druk. Bovendien kan de zorg op woonlocaties niet afgeschaald worden. Specifieke omstandigheden in de zorg die wij leveren maakt veel situaties risicovol.”

Inmiddels is er iets meer duidelijkheid en zal in februari alsnog gestart worden met het vaccineren van medewerkers in de gehandicaptenzorg. Het wachten is op de goedkeuring van het vaccin AstraZeneca.

Angst voor besmetting

In de tussentijd wachten medewerkers ongeduldig af. De bereidheid tot vaccineren is groot en besmetting een reëel gevaar. Want 1,5 meter afstand bestaat in de gehandicaptenzorg niet. Fysieke hulp is aan de orde van de dag en in huizen met verstandelijk beperkten valt onderlinge afstand niet uit te leggen. De krantenfoto van Hugo de Jonge die geknuffeld werd door een cliënt, sprak boekdelen.

Een peiling van de Landelijke vereniging van Artsen in Dienstverband (LAD) laat zien dat zorgpersoneel niet gerust is: 44 procent vreest om op het werk te worden besmet. 53 procent is bang om de privéomgeving aan te steken en 40 procent om patiënten en cliënten te besmetten. Een snelle vaccinatie zou rust brengen.

Piekeren, onzekerheid en slaapproblemen

De dagelijks veranderende protocollen, het wegvallen van collega’s en de zorgen rondom besmettingen maken het werk in de gehandicaptensector niet eenvoudig. Uit de Monitor Gezond Werken bleek dan ook dat 88% van de ondervraagden vaak piekert over de gevolgen van het Coronavirus; 11% zich vaak of altijd emotioneel uitgeput voelt, en nog eens 11% vaak of altijd lichamelijke uitputting ervaart.

Sinds de Coronacrisis ervaren zorgmedewerkers (ook degenen die niet op een besmette afdeling hebben gewerkt) meer slaapproblemen, voelen zich onveilig door onvoldoende beschermingsmateriaal en onzeker door steeds veranderende regels – Coronamonitor IZZ

Protocol vs gevoel

Waar er onzekerheid speelt bij begeleiders, is die vaak nog vele malen groter bij de bewoners. Aan cliënten valt lang niet altijd uit te leggen wat er om hen heen gebeurt. De structuur valt keer op keer weg, wat angsten, depressies en agressie in de hand werkt.

Ga er maar aan staan: je wilt de maatregelen zo goed mogelijk doorvoeren, maar ziet tegelijkertijd de verwarring bij je cliënten oplopen. Dat dit dilemma soms zwaar op de schouders van begeleiders valt, onderkent ook Sandra: “Besmette bewoners bieden we hulp tot aan de deur. Zij mogen hun kamer niet uit, wij mogen er niet naar binnen. Dat is protocol, maar het druist tegen al je gevoel als begeleider in. Juist wanneer iemand je het hardst nodig heeft, kun je er nauwelijks voor diegene zijn.”

Dag van het werkgeluk

Des te meer reden om op deze dag van het werkgeluk in de zorg even stil te staan bij de onmisbare groep medewerkers in de sector. Want werken in de gehandicaptensector doe je niet met je hoofd, maar met je hele hart. De impact van het virus en de maatregelen op cliënten grijpt de begeleiders persoonlijk aan. Ondanks alles houden zij de sfeer erin en vormen ze een baken van steun voor hun bewoners. Laten we hopen dat het virus snel de kiem in wordt gesmoord en de medewerkers hun volledige, en onbezorgde, werkgeluk in de sector kunnen herpakken.

Een normaal dagelijks leven. Voor iedereen.

In Nederland leven ruim twee miljoen mensen met een handicap. Men denkt vaak dat de overheid het allemaal wel regelt voor deze doelgroep. Helaas is dit niet het geval en verliezen zij nog veel te vaak meer levenskwaliteit dan nodig. HandicapNL vindt dit onacceptabel en stopt niet voordat iedereen met een handicap een normaal, waardevol dagelijks leven leidt. Jij toch ook? Teken ons manifest!

Ja, ik teken het manifest voor een normaal leven voor iedereen!

Bij het aanmelden ga je akkoord met de privacyvoorwaarden van HandicapNL.