28 juli 2020

Vriendschap; geen vanzelfsprekendheid

Het is vandaag de Dag van de Vriendschap. Voor veel mensen een dag om alle leuke contacten te vieren. Maar niet voor iedereen is een rijk sociaal leven vanzelfsprekend. Voor mensen met een beperking kan het extra lastig zijn om vriendschappen op te bouwen of te onderhouden. Vooral nu de corona-periode ze nog verder weghoudt van de maatschappij. Twee eerlijke, openhartige verhalen.

Rachel

Hoe mijn dagen eruit zien? ’s Ochtends komt de hulp me ondersteunen met persoonlijke verzorging  en wat huishoudelijke taken. We kletsen wat, soms drinken we een drankje. Zodra ze de deur uit is gaat de tv aan en plof ik op de bank. Daar blijf ik vaak zitten, in m’n eentje, tot ’s avonds de zorg weer komt en het daarna tijd is om naar bed te gaan.

Hele dagen binnen

Rachel (33) is onder andere visueel beperkt en heeft meerdere longaandoeningen. De laatste maanden beperkte Covid-19 haar behoorlijk in haar sociale leven. Het virus is voor haar levensgevaarlijk en elk contact met de buitenwereld is een risico. “Toen het virus pas net de kop opstak, bleef ik hele dagen binnen, zag ik niemand. Na een tijdje word je helemaal gek, dat is echt niet houdbaar. Ik heb toen overlegd met mijn artsen: Wat is er nog wél mogelijk? Want op deze manier houd ik het echt niet vol”

Risico’s afwegen

Maar het advies van de artsen: nog steeds zoveel mogelijk binnen blijven. “Áls ik al afspreek met mensen doe ik dat zoveel mogelijk in de buitenlucht, aangezien dan het risico het kleinst is. Maar altijd op afstand en ik weeg voortdurend alle risico’s af.

Ik merk ook dat mensen zich steeds minder aan de maatregelen houden. Mensen achten het risico voor zichzelf niet al te groot en leven daarnaar. Maar ze beseffen niet dat de wereld voor míj een levensgevaarlijke plek wordt wanneer zíj zich niet aan de maatregelen houden.”

Afspraken afzeggen

Vriendinnen ziet ze hierdoor steeds minder. Maar ook voordat corona zijn intrede deed waren vriendschappen al lastig. Door haar aandoeningen is haar energiehuishouding ontregeld. Vooraf is daardoor lastig in te schatten of ze de kracht heeft om ergens naartoe te gaan.

“Verjaardagen of afspraken zijn altijd onder voorbehoud. Soms word je ’s ochtends wakker en voel je dat je geen goede dag hebt. Dan moet je plannen ineens last minute wijzigen of afzeggen. Of gaat het in de loop van de dag alsnog niet. Lang niet iedereen heeft daar begrip voor. ‘Maar je bent gisteren wél naar die ambassadeurs-dag geweest en nu kom je niét op mijn verjaardag’, zeggen ze dan. Alsof ik die keuzes vrijwillig maak. Natúúrlijk zou ik het liefste alles doen als ik dat kon!”

Mensen hebben vaak al genoeg aan hun eigen problemen en willen niet ook nog jouw sores erbij.

In slechte tijden leer je je vrienden kennen

In goede periodes blijven vriendschappen nog wel overeind. Maar juist wanneer ze het lastig heeft of in het ziekhuis ligt, neemt Rachel’s sociale kring in rap tempo af: “Mensen zeggen wel eens: in slechte tijden leer je je echte vrienden kennen. Dat is echt zo. Mensen hebben vaak al genoeg aan hun eigen problemen en willen niet ook nog jouw sores erbij. Als ik het even moeilijk heb, vervallen vrienden al snel in kennissen. De mensen die me wél door dik en dun steunen zijn vaak degenen die zelf ook een beperking hebben. Die begrijpen waar je doorheen gaat.”

Eerst de slangetjes

Eenmaal verloren vriendschappen zijn niet gemakkelijk aan te vullen. “Ik kom niet op veel plekken waar ik nieuwe mensen ontmoet. En áls je al mensen tegenkomt, zien ze vaak toch eerst de buitenkant: mijn scootmobiel of rolstoel, de slangetjes… Regelmatig spreken ze zelfs mijn begeleider aan in plaats van mijzelf, omdat ze ervan uit gaan dat ik geestelijk niet in orde ben. Probeer dan maar eens vriendschappen te maken.”

Een normaal leven

Denken aan hoe haar leven er zonder handicap uit had gezien, doet Rachel maar zo weinig mogelijk. “Daar kan ik echt verdrietig van worden. Dan zou ik uitgaan, werken, getrouwd zijn, kinderen hebben… Allemaal dingen die ik nu moet missen. Mensen zeggen wel eens: ‘O lekker hoor, niet hoeven werken, ik wil ook wel thuis zitten’. Maar ze hebben geen idee. Ik zou zó graag ’s ochtends opstaan met een werkdag en leuke collega’s in het vooruitzicht. Nu moet ik het alleen doen, daar kiest niemand voor.”

Yoni: “Mijn eenzaamheid is vooral iets van het afgelopen half jaar”

Yoni (28) maakt gemakkelijk nieuwe contacten. Ze heeft een vlotte babbel en stapt zonder moeite op mensen af. Maar hier langdurige vriendschappen uit halen, dát is een heel ander verhaal.

Yoni zoekt vrienden
Yoni is op zoek naar vrienden

Overvraging

“Ik heb autisme en een lichte verstandelijke beperking. Die laatste diagnose kwam echter pas op mijn 17e. Doordat ik verbaal sterk ben, word ik altijd gezien als iemand met een normale begaafdheid. Mijn hele jeugd ben ik enorm overvraagd door mensen. Dat was vreselijk traumatisch. De vooroordelen, het onbegrip, de strijd om te moeten voldoen… Elke dag moet ik vechten voor een plekje in deze maatschappij”

Uit angst om de vriendschap kwijt te raken, ga ik extreem hard mijn best doen.

Claimen

Yoni raakt makkelijk aan de praat met mensen, maar zodra de vriendschap iets dieper gaat, blijkt dat ze toch anders denkt dan anderen. “De ander begrijpt me dan soms niet goed, waardoor ik me enorm onzeker ga voelen. Uit angst om de vriendschap kwijt te raken, ga ik dan extreem hard mijn best doen. Ik ben dan té aanwezig. Ga de vriendschap claimen, zeg maar. Dat werkt averechts en het jaagt mensen bij me weg.”

Eenzaam

Toch is Yoni niet altijd eenzaam geweest. Tot voor kort had ze een vriendengroep, waarmee ze regelmatig een drankje ging drinken, iets ging eten, of een goed gesprek kon voeren. Maar nu die groep uit elkaar is gevallen, voelt Yoni zich het afgelopen jaar flink eenzaam: “Ik vind het belangrijk om een sterke connectie te hebben met iemand, voor mijn vrienden ga ik door dik en dun. Ook als het moeilijk met ze gaat of als ze ernstig ziek zijn. Er voor elkaar zijn, dat vind ik heel belangrijk.”

Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik een grote uitzondering ben, een vreemde eend in deze maatschappij.

Gezocht: contacten uit Eindhoven

Om de eenzaamheid de baas te worden, plaatst Yoni op internet veel oproepjes voor nieuwe vriendinnen. “Vooral uit de omgeving van Eindhoven, waar ik zelf ook vandaan kom. En het helpt als ze zich in mijn situatie herkennen, dan begrijpen ze me beter.” Meiden die het leuk vinden om Yoni beter te leren kennen, mogen haar toevoegen op Facebook of Instagram.

[Buddies]

Niemand zou zonder vrienden moeten leven. Daarom heeft HandicapNL een vriendschapsprogramma voor mensen met een beperking: [Buddies]. Op zoek naar een maatje of wil je zelf buddy worden?

Meld je aan!

Ja, ik teken het manifest voor een normaal leven voor iedereen!

Bij het aanmelden ga je akkoord met de privacyvoorwaarden van HandicapNL.