19 januari 2021

Solidariteit: meer verbonden in tijden van crisis?

2020 was het jaar waarin een beroep werd gedaan op onze solidariteit. Het jaar waarin ‘ieder voor zich’ niet meer bleek te werken en we stappen terug moesten zetten om kwetsbare anderen te beschermen. Dat ging en gaat uiteraard niet zonder slag of stoot, niet zonder morren en discussie. Want wie zijn die kwetsbare anderen? Wat is solidariteit? En waarom kan de samenleving er niet zonder?

Solidariteit van belang in de samenleving tijdens de coronacrisis

Wat is solidariteit?

‘Solidariteit gaat over mededogen,’ zegt Danielle Schutgens, directeur van HandicapNL. ‘Over meevoelen met iemands situatie. Het gaat om de vraag wat je kunt doen om iemand anders te helpen en te steunen, zodat zijn of haar situatie verbetert. Solidariteit vraagt dus iets van je, wat ten koste van je eigen wensen kan gaan.’ ‘Zeker nu moet je je eigenlijk elke dag afvragen: wat heb ik te doen in deze crisis?

Het vraagt ook afgewogen communicatie. Zoiets als “dor hout” roepen, wat in de media gebeurde, zet ons meteen tien stappen terug. Iedereen heeft recht op een plek in de samenleving en recht op kansen om mee te doen. Dat dit nog steeds niet vanzelfsprekend is, leidt soms tot schrijnende situaties. Alleen door solidair te zijn met mensen voor wie het leven niet soepel verloopt, ontstaan die kansen.’


Sonja in een rolstoel: ‘Solidariteit is mondkapjes dragen, ook waar het niet hoeft. En vaker met familie, vriendinnen of kennissen bellen, appen, chatten of mailen, in plaats van op bezoek te gaan of ze uitnodigen. Maar solidariteit betekent ook dat ik vaker dan anders eten laat bezorgen of afhaal bij een restaurant in de buurt. Zodat ik de lokale horeca een beetje kan helpen. En ik koop af en toe een shirt of een andere gadget van mijn favoriete festivals die dit jaar afgelast werden. Of een kaartje voor een online concert. Mensen in de horeca en in de muziek en evenementenbranche hebben het ook moeilijk, net als iedereen.’


Jong tegenover oud

Danielle vervolgt: ’We voelen in de huidige crisis de polarisatie: jongeren tegenover ouderen; mensen die geen risico’s lopen, tegenover mensen die kwetsbaar zijn. Maar ik vind die polarisatie schijn, we komen elkaar steeds weer tegen. We hebben ook allemaal een opdracht. Ouderen moeten de jeugd begeleiden, steeds weer het gesprek aangaan over wat ze kunnen doen om anderen te beschermen.’ Dat die begeleiding lastig is, weet Danielle uit eigen ervaring: ‘Ik heb ook twee tieners thuis. Voor de één ging een tussenjaar met een mooie reis niet door, de ander voelt zich begrensd. En ik snap dat. Tegelijkertijd verwacht ik dat ze solidair zijn. En dan helpt het dat ik mijn kennis en ervaring van het werken bij HandicapNL kan inbrengen.’

Tegelijkertijd verwacht ik dat ze solidair zijn

Niet gehoord

‘Er zijn ongeveer twee miljoen mensen met een handicap. Een grote groep, maar ze hebben geen stem, daarvoor is de groep veel te divers. Rick Brink, doet goed werk, maar kan alleen nooit die hele groep vertegenwoordigen. We weten dat deze groep het sinds half maart extra moeilijk heeft. Het ontbreken van een perspectief, de lockdown die voor velen ook in de zomer door ging, de vereenzaming, het gebrek aan fysiek contact, dat alles trekt een enorme wissel op hun leven. Mensen met een handicap hebben hun leven al aangepast op de vaak beperkte mogelijkheden die de maatschappij biedt. En nu staan ze al maanden aan de zijkant. Ze worden eigenlijk dubbel gestraft. Hoe zwaar dat is, is niet bekend bij de bevolking én niet bij de overheid.’


Ineke, moeder van een gehandicapte dochter, legt het heel scherp uit: ‘Mijn dochter van 16 is zwaar autistisch en begrijpt het niet meer. Eigenlijk is ze gewoon bang. “Mama, wat als ik je straks weer niet mag zien?” vraagt ze. “Ik snap niet dat mensen zich niet aan de regels houden. Ik wil niet weer opgesloten zitten.”


Danielle noemt als voorbeeld de persconferenties, die gericht zijn op gezonde mensen. Het gaat nauwelijks over mensen met een handicap, die nog steeds letterlijk achter muren zitten en nergens naartoe kunnen. ‘Ze voelen zich niet gehoord en niet gezien,’ weet ze.

Persoonlijk contact

Hoe kunnen we daar verandering in brengen? Danielle: ‘Solidariteit begint bij wederzijds begrip en je bewust zijn van iemands situatie en zijn of haar gebrek aan kansen.’ Ze weet uit eigen ervaring dat je pas bij begrip een appèl kan doen op solidariteit: ‘Als ik in mijn privé-omgeving vertel hoe eenzaam het leven van iemand met een handicap vaak is, reageren mensen vaak verbaasd met: “Is dat echt zo?” Pas dan, als ze zich kunnen inleven en zich realiseren hoe het leven met een handicap echt is, volgt de compassie en het mededogen.’ Daarom richt HandicapNL zich op projecten die bewustwording vergroten, die een brug slaan tussen mensen met en zonder handicap.

Daarom richt HandicapNL zich op projecten die bewustwording vergroten

De HandicapNL Update

Vind jij dit ook zo’n tof artikel en wil je nooit meer dit soort verhalen en columns missen? Schrijf je dan in voor onze HandicapNL Update en ontvang alle nieuwtjes in je mailbox.

Schrijf je in voor de HandicapNL Update