18 augustus 2021

Jongeren met een handicap tijdens corona: “We zijn een vergeten groep”

We zijn allemaal klaar met het ‘nieuwe normaal’. De meesten van ons anderhalf jaar geleden al. Maar veel jongeren met een beperking kampen nog eens met extra obstakels, bovenop de uitdagingen die ze al hadden. Omdat in hun woonvorm strenge maatregelen gelden, of hun dagbesteding stilvalt, waardoor ze zich nog meer geïsoleerd voelen.

Corona bij jongeren met een beperking

Onze doelgroep is toch wel in het kwadraat door COVID-19 geraakt. Veel van hen leefden al voor een deel geïsoleerd, raakten door de crisis nóg verder in isolatie en zijn hier tot op de dag van vandaag nog niet uit. Denk alleen al aan al die mensen die verstandelijk niet begrepen wat er aan de hand was, maar wél de eenzaamheid en verwarring voelden. Iedereen voelde zich totaal machteloos, ook wij als organisatie.” – Daniëlle Schutgens, directeur HandicapNL

Hoe hebben jongeren met een beperking de afgelopen 1,5 jaar ervaren? En welke lessen kunnen we daaruit trekken voor de toekomst? Youngworks deed onderzoek.

Zelfde schuitje

Door corona zaten we een moment lang allemaal in hetzelfde schuitje. Binnen zitten, leven volgens bepaalde regels en structuren, beperkt worden in je mogelijkheden… Niemand kwam er onderuit. We stonden allemáál een moment buiten de maatschappij.

Dat kwartje was héél erg nodig. Natuurlijk gaan we straks, als corona achter de rug is, weer verder tot de orde van de dag. Maar dat stukje bewustzijnsverandering, dat nemen we denk ik altijd met ons mee.” – Daniëlle Schutgens, directeur HandicapNL

Verschillen worden groter

Maar nu de maatregelen weer versoepelen, worden de verschillen des te groter. ‘Gezonde’ jongeren gaan naar het terras, een concert of lekker sporten. Terwijl jongeren met een chronische ziekte nog steeds grotendeels in isolatie zitten om onnodige risico’s te voorkomen. Bovendien is dat leven, dat heel Nederland even mocht ervaren, voor veel mensen met een beperking hun continue realiteit.

Corona betekent voor mij eenzaamheid. Ik moest veel thuis blijven en afstand houden. Niemand die langskwam. Mijn contacten zijn hierdoor verwaterd. Mijn ouders kregen veel extra zorg omdat het mentaal zo slecht met me ging.” – Francien (18)

Opgesloten

Die beperking in vrijheid, waar veel jongeren met een beperking sowieso al mee kampen, werd door de maatregelen nog eens extra versterkt, blijkt uit het onderzoek. Want hoe schat je 1.5 meter afstand in als je een visuele beperking hebt? Hoe ga je om met alle dagelijkse veranderingen als je behoefte hebt aan structuur? Of onderhoud je sociale contacten wanneer je woongroep op slot gaat?

Ik moest me in de woongroep al aan heel veel regels houden. En nu met corona kwamen daar nog meer regels bij. Ik voelde me letterlijk opgesloten soms. En nu voel ik me anders dan anderen want ik kan niet mee doen aan de versoepelingen. Mijn eenzaamheid werd daardoor groter.” – Suus (21)

Angsten

Corona is onzichtbaar en dat maakt een deel van de jongeren extra angstig. Vooral jongeren met een autisme spectrum stoornis vonden het vaak lastig dat de kennis over corona zo beperkt was en informatie en maatregelen maar bleven veranderden. Ze verloren hierdoor de controle en zekerheid waar ze juist zo’n behoefte aan hebben. Bij een deel van hen sloeg de fantasie soms op hol. Zij hadden vooral in het begin van corona visioenen van de ondergang van de mensheid. Niet vreemd dat sommigen van hen kampten met pittige paniekaanvallen.

Dagritme

De ene Nederlander zweert erbij, de ander hoopt dat het snel voorbij is; thuiswerken. Of voor veel jongeren: thuis les krijgen. Vooral voor hen die extra behoefte hebben aan structuur, was het online lessen een bittere pil. Sociale contacten werden hard gemist. Aan de andere kant gaven de thuislessen soms ook rust en nieuwe mogelijkheden. Chronisch zieke jongeren konden lessen vanuit huis volgen en jongeren met een autisme spectrum stoornis kregen minder prikkels te verwerken.

Lang niet iedereen had overigens de mogelijkheid om thuis aan de slag te blijven. Gesloten dagbestedingen deden hard hun best om medewerkers te blijven betrekken, maar hun structuur was volledig weg. Ook vrijwilligerswerk kwam veelal stil te liggen. Verveling sloeg in als een bom.

De maatschappij let vooral heel erg op bedrijven en scholen. Iedereen is bezig met geld, werken en bezig zijn. Dat zie je ook in die persconferenties terug. Naar ons wordt helemaal niet gekeken. Ik vind sowieso dat we een vergeten groep zijn.” – Soundous (23)

Positieve ervaringen

Waren de afgelopen 1,5 jaar dan alleen kommer en kwel? Gelukkig niet. De rust en het overzicht deden sommige jongeren juist goed. Nieuwe hobby’s werden ontdekt, vriendschappen die wél overeind bleven werden vaak juist hechter en iedereen zal herkennen dat de kleine dingen in het leven meer betekenis kregen. Je waardeert simpelweg meer wat je hebt.

Lessen voor de toekomst

Bovendien biedt het ons nieuwe lessen voor de toekomst. Het onderwijs op afstand bijvoorbeeld, dat voor veel jongeren met een ernstige chronische ziekte of beperking een uitkomst bleek. Of de nieuw ontstane groepen voor lotgenoten en leeftijdsgenoten die het makkelijker maken om contacten op te doen. Woongroepen die intern meer activiteiten aanboden en daarmee hun bewoners meer in contact zagen komen.

Belangrijk is dat deze groep tijdens, maar ook na corona niet vergeten wordt. Velen voelen zich nog altijd onzichtbaar, onbegrepen en hebben het gevoel tussen wel en schip te vallen. Het wordt hoog tijd dat men deze jongeren gaat horen, serieus gaat nemen en een stem geeft. Alleen dan kunnen de lessen uit deze periode omgezet worden in iets moois voor de toekomst.

Teken ons manifest

Veel jongeren verliezen zij door hun handicap onnodig normale onderdelen van het dagelijks leven, zoals een rijk sociaal leven of de vrijheid om te gaan en staan waar je wil. HandicapNL zet zich in voor eigen kracht en eerlijke kansen, zodat iedereen de mogelijkheid heeft tot een normaal, waardevol dagelijks leven. Help mee en teken hieronder ons manifest!

Ja, ik teken voor een normaal leven voor iedereen!

Bij het aanmelden ga je akkoord met de privacyvoorwaarden van HandicapNL.