23 december 2020

Illya Soffer: ‘Je puffer laten zien kan echt niet meer’

Ondanks dat we op het gebied van de fysieke toegankelijkheid hele kleine stapjes in de goede richting zetten, gaat het op heel veel levensterreinen echt niet goed met mensen met een beperking in Nederland. Ze krijgen moeizaam toegang tot zorg en ondersteuning, nemen minder deel aan onderwijs, hebben veel minder vaak werk, een slecht inkomen, hebben last van slechte toegankelijkheid van openbare voorzieningen, ze wonen en leven vaak niet zoals ze zelf zouden willen en ervaren bovengemiddeld vaak uitsluiting. De COVID-19-crisis heeft pijnlijk zichtbaar gemaakt, wat zo’n slechtere positie betekent in tijden van nood.

De pandemie

Het duurde in het voorjaar lang voor mensen met een beperking in beeld waren. En bij veel maatregelen die hen raken, trekken ze nog steeds aan het kortste eind. Vadertje Staat belijdt met de mond er alles aan te doen om de meest kwetsbare burgers te beschermen, maar de praktijk is helaas anders. Vanaf het begin van de pandemie stromen de meldingen en voorbeelden binnen van hoe mensen met een beperking of kwetsbare gezondheid eerder niet dan wel in staat worden gesteld om zichzelf tegen dit rotvirus te beschermen.

En bij veel maatregelen die hen raken, trekken ze nog steeds aan het kortste eind

Of het nu ging om de bezoekregeling, om de beschikbaarheid van tests en persoonlijke beschermingsmiddelen, of om het rekening houden met mensen met een kwetsbare gezondheid bij de versoepelingen, bij werk en onderwijs. Keer op keer moeten mensen met een beperking en hun organisaties aandacht vragen voor de groep mensen voor wie de door de overheid bedachte maatregelen niet goed uitpakken. En het gaat niet om een kleine groep. Het Outbreak Management Team becijferde onlangs dat er meer dan 3 miljoen mensen zijn die een aandoening hebben of een leeftijd waardoor ze verhoogd kwetsbaar zijn voor COVID-19.

Mondkapjesplicht

Ook over de “mondkapjesplicht” die per 1 december voor openbare binnenruimten in heel Nederland geldt, moeten we ons druk maken. Het is namelijk voor ca 1,5 miljoen mensen met een longaandoening, een verstandelijke, zintuigelijke, motorische of psychische aandoening zeer moeilijk of zelfs onmogelijk om een mondkapje te dragen. Daarom staat er in de wet gelukkig een vrijstelling voor hen voor het dragen van een mondkapje.

Nu maar hopen dat handhavers jouw recept, puffer, prothese of briefje van de arts geloven

Het plan om in navolging van andere landen een herkenbaar uitzonderingspasje ter beschikking te stellen, is getorpedeerd door “juristen”. En dat leidde er uiteindelijk toe dat de Tweede Kamer akkoord ging met de ‘oplossing’ dat mensen met een ziekte of een beperking nu zèlf moeten aantonen dat ze tot een uitzondering behoren; de bewijslast ligt bij hen. Nu maar hopen dat handhavers jouw recept, puffer, prothese of briefje van de arts geloven.

Het gevolg van deze dubbele moraal (we beschermen de kwetsbaren, maar nemen daar niet de consequenties van voor onze rekening) is dat mensen komende weken te pas en te onpas op straat, in het ov en in de binnenruimte kan worden gevraagd om privé-informatie over hun ziekten en aandoeningen of psychische klachten te moeten overleggen aan winkelpersoneel, conducteurs of boa’s.

Een gunst?

Het is uiterst pijnlijk te concluderen dat deelnemen in de samenleving voor veel mensen met een beperking of chronische ziekte nog steeds geen mensenrecht is, maar een gunst. Een gunst die wordt verleend bij voldoende goede bewijsvoering, het prijsgeven van informatie uit je privésfeer of door “coulante” functionarissen.

We blijven ons inzetten samen met al die miljoenen mensen met een beperking en hun naasten voor het recht op een gewoon leven.  Want als bewijs “je puffer laten zien”; dat is ècht niet meer van deze tijd!

– Ilya Soffer (directeur Ieder(in))

De HandicapNL Update

Vind jij dit ook zo’n tof artikel en wil je nooit meer dit soort verhalen en columns missen? Schrijf je dan in voor onze HandicapNL Update en ontvang alle nieuwtjes in je mailbox.

Schrijf je in voor de HandicapNL Update