04 februari 2021

Zitten moet je leren

De spiksplinternieuwe rolstoel werd bij Lisanne naar binnen gereden. Ze zette een handtekening voor ontvangst en toen moest ze het zelf maar verder uitzoeken, met haar nieuwe vastframe rolstoel met smartdrive. Iedereen die wel eens heeft zitten hannesen met het afstellen van een simpele kantoorstoel kan zich voorstellen dat iemand met een rolstoel nog wel meer voor de kiezen krijgt.

Goed zitten in je rolstoel met check je zit

Lisanne van der Vleuten (33): “Nadat ik in augustus 2019 ‘fulltime’ in de rolstoel kwam te zitten, merkte ik dat ik niet fijn zat, snel onderuitzakte en veel rugklachten kreeg. Daardoor kon ik niet lang in mijn rolstoel zitten.”

Check je zit

En dat is precies het soort probleem dat Linda Valent, onderzoeker en ergotherapeut, wil helpen oplossen. Zij is de hele dag bezig met de vraag hoe anderen zitten. Daar is namelijk nog heel wat aan te verbeteren. Daarom ontwikkelde ze met steun van HandicapNL de site www.checkjezit.nl. Een plek waar rolstoelers zelf – met een gratis online screening – problemen met zitten en rijden kunnen doorlichten. Deze screening bestaat uit een interactieve vragenlijst waarmee je inzicht krijgt in je zithouding en tips om problemen met je rolstoel op te lossen. Aan het eind komt er zelfs een handig rapport uitrollen waarmee je naar een adviseur of leverancier kan gaan.

Linda: “Het idee voor de site komt voort uit mijn werk als ergotherapeut in revalidatiecentrum Heliomare. We zien heel veel zitproblemen waarvan je denkt, ‘oh, dat was helemaal niet nodig geweest!’.”

Rolstoelers als specialisten

Linda wil het liefste rolstoelrijders zelf tot specialisten maken. Want een adviseur kan nog zo goed zijn, de mensen moeten zelf in de rolstoel zitten. Dat is het idee achter de site www.checkjezit.nl. Een plek waar rolstoelrijders zélf kunnen ontdekken hoe ze beter kunnen zitten.

De site kan je heel goed helpen om inzichtelijk te krijgen hoe je in je rolstoel zit, en wat er bijvoorbeeld beter kan

Lisanne kwam de site ook tegen toen ze worstelde met haar nieuwe rolstoel: “Ik heb de Check-je-zit-screening gedaan en met de verbeterpunten die daar uitrolden een afspraak bij de rolstoelleverancier gemaakt. Deze heeft toen een ander kussen en een andere rugleuning besteld.” Dat was het begin van een heel traject, want ook toen was de stoel nog niet goed. Maar met hulp van de Check-je-zit-screening kwam ze wel steeds dichter in de buurt van een oplossing: “De site kan je heel goed helpen om inzichtelijk te krijgen hoe je in je rolstoel zit, en wat er bijvoorbeeld beter kan.”

Susa en haar stoel

Niks is te dol voor Susa. De vijfjarige kleuter lijkt nergens bang voor: ze schommelt, rijdt van een skatebaan of een trap af, en doet dat allemaal in haar rolstoel. Haar ouders staan haar aan de kant aan te moedigen. Niks moet, alles mag, lol hebben. Daar gaat het om.

“Susa en haar ouders zijn wel een lichtend voorbeeld van hoe je met je rolstoel om kunt gaan” vertelt Linda Valent. ”Maar toen ik Susa voor het eerst tegen kwam zat ze in een rolstoel van 25 kilo, terwijl ze zelf 16 kilo woog. Veel volwassenen zitten in een stoel van 12 kilo. Waarom moet een kind dan opeens in zo’n zware stoel?”

Waarom moet een kind dan opeens in zo’n zware stoel?

Zo werd vanuit Check je zit het project geboren om te bekijken of (en hoe) het zo licht mogelijk kan. In nauwe samenwerking met een betrokken rolstoelfirma is het gelukt om een veel lichtere stoel te bouwen. “Susa kan nu eindelijk zelf haar huis binnenrijden. Het is een groot succes. De ouders waren eigenlijk helemaal niet ontevreden met de vorige, maar nu ze de nieuwe hebben zijn ze helemaal ‘om’. Oma en opa kunnen nu de rolstoel zelf in de auto zetten!”

Checklist in de hand

Lisanne kwam uiteindelijk met checklist in de hand bij een revalidatiecentrum terecht, toevallig waar Linda Valent werkt: “Er werd in het zitadviesteam uitvoerig gekeken door mensen uit verschillende disciplines, met allemaal eigen expertises. Hieruit is een rapport gekomen, en een afspraak met de rolstoelleverancier en een leverancier van een bepaald merk rolstoel. Wanneer je er niet uitkomt, dan is het handig om op de site te bekijken of er een zitadviesteam bij je in de buurt is.

Waar lopen mensen in en rolstoel nou tegenaan?

Linda: “De Check-je-zit-screening op onze site levert ook cijfers op voor verder onderzoek. Daaraan kunnen we zien wat de top 3 van zitproblemen is. Dan blijkt dat pijn in de onderrug bovenaan staat, samen met vermoeidheid. Een rugleuning die je naar voren duwt, is ook een veelgehoorde klacht. Daarna volgt scheefzitten met het risico op wervelkolomproblemen zoals scheefgroeien. Dit is zonde, want het is best vaak te vermijden.”

Dit is zonde, want het is best vaak te vermijden

Onderzoek en resultaten op lange termijn

Linda: “Soms kun je mensen wel 10 tot 20 jaar zien, en volgen. Op zitgebied komen er dan toch wat zitproblemen bij in de loop van de tijd. Ik heb onderzoek gedaan naar zitproblemen bij mensen die al langer een dwarslaesie hebben. Dat soort studies vormen nu ook de basis van de Check je zit-screening op de site”.

1+1=3

Linda wil met de site de komende jaren meer behandelaars bij de screening betrekken, en ook WMO-adviseurs van gemeenten. “Samen moet je dingen oplossen. De ervaringsdeskundige in de rolstoel heeft kennis over het eigen lijf. Je hebt allebei je kennis en samen kom je dan verder. Een goede behandelrelatie betekent: 1+1=3”

Het is sowieso slim om elk jaar of eens in de twee jaar een zit-APK te doen, bijvoorbeeld in een van de zitadviesteams

Het gebruik van de site is niet bedoeld als éénmalige actie. Linda: “Het is sowieso slim om elk jaar of eens in de twee jaar een zit-APK te doen, bijvoorbeeld in één van de zitadviesteams. De site helpt om dit soort dingen te voorkomen: het is een beetje in een spiegel kijken, waar je zelf wijzer van wordt.”

Meer weten? Ga naar checkjezit.nl

En Susa? Die raust nog steeds rond. Bekijk in dit filmpje hoe dat in zijn werk gaat!

Toegankelijke uitjes in Nederland

Voorlopig zit ons land nog in lockdown, maar ooit zullen we weer op pad kunnen! Wil jij je alvast verheugen op leuke toegankelijke restaurantjes om uit te proberen, of je eerste strandvakantie van het jaar plannen (mét strandrolstoel)? Download hieronder onze whitepaper ‘Toegankelijke Uitjes in Nederland’ voor de nodige voorpret.

Download gratis 'Toegankelijke uitjes in eigen land'!

Bij het aanmelden ga je akkoord met de privacyvoorwaarden van HandicapNL.